حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

604

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )

مهتدى ابو الفضل اسكافى را وزير كرد كه وزير معتز نيز شده بود و خيلى زود او را برداشت سليمان بن وهب را بجايش نهاد بنى وهب بگفته مؤلف الفخرى : " چون برمكيان و بنى سهل از بزرگان و دقيقه‌يابان و دانشوران و جوانمردان زمان بودند . دولتشان درخشان بود و برواج ادب كوشش داشتند . " بدوران معتمد كار وزارت سست بود كه همه كارها با موفق برادر خليفه بود و براى وزير جا و عنوانى نماند ، وى عبيد الله بن يحيى را كه از او خوشدل نبود وزير كرد و چون بمرد حسن بن مخلد ، دبير موفق ، را وزارت داد و او وزارت خليفه و دبيرى برادرش را با هم داشت . ابن مخلد از منشيان معروف عصر بود و كار دولت را نيك ميدانست عبد الله بن سليمان نيز از وزيران معتمد بود و چون بمرد معتضد ميخواست اموالش را مصادره كند و خاندانش را براندازد اما پسرش ابو القاسم 000 / 2000 دينار بداد و وزارت يافت و اعتبار اين خاندان قديم پارسىنژاد محفوظ ماند . مقتدر على بن فرات را وزارت داد وى سه بار وزير شده بود و بسال 312 دستگير شد بنى فرات بصف خاندانهاى مشهور بود چون برمكيان و بنى سهل و بنى وهب . معروفترين وزير مقتدر عباس بن عيسى بود كه بحسن تدبير ، عباسيان را با قرمطيان بحرين بوفاق آورد . وى بزهد و ورع شهره بود . صولى گويد : " از وزيران بنى عباس هيچكس بزهد و عفت و حفظ قرآن و تفسير و دبيرى و نسب و نيكوكارى چون على بن عيسى نبود . " على بن عيسى كار دولت را بنظام آورد و امنيت را برقرار كرد و شخصا براى رسيدگى بشكايتها مىنشست اما خليفه بعزل سريع وزيران رغبتى داشت و زنان در كار دولت نفوذ داشتند و ايام وزارتش نپائيد . گويند موجب عزلش آن بود كه مادر خليفه براى مصارف عيد قربان پولى گزاف خواسته و او نداده بود و بكوشيد تا بسقوطش كشيد